Togail Bruidne Da Derga


© Unknown author

E-Text: C.E.L.T.

Some links available only from original file (on www.ucc.ie/celt/)


p.1

{YBL folio 91a 1}

1] Buí rí amra airegda for Érinn, Eochaid

2] Feidleach a ainm. Do-luid feachtus n-ann dar aenach

3] m-Breg Léith, con-accai in mnaí for ur in tobair & cír

4] chuirrél argit co n-ecor de ór acthe oc folcud a l-luing

5] argit & ceithri h-eóin óir furri & gleorgemai beccai di

6] charrmogul chorcrai h-i forfleascuib na luingi . Brat

7] cas corcra fo loí chaín aicthe . Dúalldai airgdidi

8] ecoirside de ór oibinniu isin bratt . Léne lebur-chulpatach

9] isí chotutlemon dei sítiu úainide fo

10] derginliud óir impi. Túagmíla ingantai di ór & airget

11] fora bruindi & a formnaib & a gúallib isind léne di

12] cach leith. Taitned fria in grían co b-ba forderg dona

13] feraib tuídhleach ind óir frisin n- gréin asin títiu

14] uainidi. Dá trilis n- órbuidi fora cind . Fige ceithri

15] n-dúal ceachtar n-dé , & mell for rind cach dúail. Ba

16] cosmail leó dath ind foiltsin fri barr n-ailestair h-i

17] samrad nó fri dergór íar n- dénam a datha.

18] Is and buí oc taithbiuch a fuilt dia folcud

19] & a dá láim tria derc a sedlaig immach. Batar gilithir

20] sneachta n-oenaichde na dí dóit & batar maethchóiri

21] & batar dergithir sían slébe na dá grúad n-glanáilli .

22] Badar duibithir druimne daeil na dá malaich . Batar

23] inand & frais do némannaib a déta ina cind. Batar

24] glasithir buga na súil. Batar dergithir partaing

25] na beóil. Batar forarda míne maethgela na dá

26] gúalaind. Batar gelglana sithfhota na méra. Batar

27] fota na láma. Ba gilithir úan tuindi in taeb seng

28] fota tláith mín maeth amal olaind. Batar teithbláithi

29] sleamongeala na dí slíasait. Batar cruindbega


p.2

{folio 91a 27}

30] caladgela na dí glún. Batar gerrgela indildírgi na

31] dé lurgain. Batar coirdírgi íaráildi na dá sáil. Cid

32] ríagail fo-certa forsna traigthib is ing má 'd-chotad égoir

33] n-indib acht ci tórmaisead feóil ná fortche

34] foraib. Solusruidiud inn éscae ina saeragaid. Urthócbáil

35] úailli ina mínmailgib. Ruithen suirghe ceachtar

36] a dá rígrosc. Tibri ániusa ceachtar a dá grúad,

37] co n-amlud indtibsen do ballaib bithchorcra co

38] n-deirgi fola laíg, & araill eile co solusgili sneachta.

39] Bocmaerdachd banamail ina glór. Cém fosud

40] n-inmálla acci. Tochim ríghnaidi lé. Ba sí trá as

41] caemeam & as áildeam & as córam ad-connarcadar

42] súili doíne de mnáib domain . Ba dóig leó bed a

43] sídaib dí. Ba fria as-breth: cruth cách co h-Étaín.

44] Caem cách co h-Étaín.

45] Gabais saint in rí n-impe fo cétóir & da-raíde

46] fer dia muindtir ríam di astud fora cind. Im-chomarcair

47] in rí scéla dí & as-bert fria ina sloindiud :

48] 'Inum-biasa úair coibligi lat?' ol Eochaid. 'Is ed

49] do-roachtmar fort foesam sunn ', orsí.

50] 'Cest: can deit & can do-luid?' ol Eochaid. 'Ní

51] anse', olsi. 'Étaín missi, ingen Étair Eochraidi a

52] sídaib. Atúsa sund fichit m-blíadna ó ro génair i síd .

53] Fir in t-síde eter rígu & chaemu ocum chuindchid &

54] ní étas form fo bithin rot-carusa seirc lelbhán óba

55] túalaing labartha, ar th'airscélaib & t'ánius, & nít-acca

56] riam & atot-gén fo chétóir ar do thúarascbáil. Is tú

57] doroacht íarum'.

58] 'Ní ba taig drochcarad h-i céin dait ém', ol Eochaid.

59] 'Rot-bia fáilte & léicfider cach bean do mnáib airiut

60] & is acut t'aenur bíasa céin bas míad lat'.

61] 'Mo thinnscra choir dam', orsí, '& mo ríar íar suidhiu'.

62] 'Rot-bía', ol Eochaid. Do-berthar .uii. cumala dí.

63] At-bail in rí íarum .i. Eochaid Feidlech.

64] Íar cind aimsire léicid Cormac .i. rí Ulad, fear na


p.3

{folio 91b 5}

65] trí m-búad , ingin Echach , dáig ba h-aimrit acht ingen

66] rug do Chormac íar n-dénum in brothchán do-bert a

67] máthair dí .i. in bean a sídaib . Is and as-bertsi

68] fria a máthair: 'is cuil a n-da-radais dam, bid ingen

69] nos-bér '.

70] 'Ní ba bá són ', ol a máthair. Biaid taigid ríg furri.

71] Do-ber Cormac íarum arísi an mnaí .i. Étaín,

72] & ba sí a ríarside ingen na mná ro léigead rempe do

73] marbad. Nís-léicide Cormac dia máthair di altromm.

74] Nos-berait íarum a dá mogaidseom dochum chuithi

75] & tibidsi gen gáire friu oca tabairt isin chuithi. Do-luid

76] a n-gus n-airriu íarum. Nos-berad i l-lías n-gamna

77] búachaille n-Eterscéle meic .h. Iair, rígh Temrach, &

78] ros n-altarside co m-bo druinech maith, & ní buí i

79] nh-Érind ingen ríg bad chaímiu oldás.

80] Do-gníth teach fichi forche leósom dí cen

81] dorus n-ann etir acht seinistir & forléas namá.

82] Airighit didiu munter Eterscéle an teach h- ísin &

83] adar leó ba biad buí ann lasna búachailli. Luid fear

84] díb co n-dercachai forsin forléss con-accai in n-ingin

85] rochaím roálaind isin tig. Ad-fíadar don ríg a nísin.

86] Tíagait a munter úadh fo chétóir dia breith cen

87] athchomarc & do shárugud in tigi, ar ba h-aimrit in rí, &

88] do-rairngiread dó no bérad bean mac dó nád festa a cenél .

89] As-bert in rí didiu : 'Isí in bean sin do-rairngiread

90] damsa'.

91] In tan didiu buí ann dadaig con-acca in n-én

92] forsin forléss a d-dochum, & fácaib a énchendaich for

93] lár in tigi & luid chuice & arda-gaib co n-epertsom

94] fria: 'Do-filter chucut ón ríg do choscrad do thige &

95] dot brith chucai ar éigin, & bia torrach úaimsea & béra

96] mac de & ní marba eónu in mac sin & bid Conaire a

97] ainm (ar ba Mes Búachalla a h-ainmsi dano)'.

98] Ocus breathasi cosin rígh n-íarum & lotar

99] a h-oite lé & ara-naissi dond ríg, & do-bertside seacht


p.4

{folio 91b 34}

100] cumala disi & seacht cumala aile dia h-aitib & do- gníthea

101] airig doib íar sin comdar reachtaidi uile,

102] conid de ataat in dá Feidlimid Reachtaidi .

103] Ocus birtsi íarum mac dond ríg .i. Conaire mac

104] Mesi Búachalla, & batir h-é a trí drindrosci forsin ríg

105] .i. altrom a meic eter theora aicce .i. na h-aiti rosn-altadar

106] & na dá Maine Milscothacha , & ata-comnaicsi

107] fa-deisin, & ad-bertsi : 'Int-í dúdrastar ní don macso

108] di feraib h-Érind do-bera dinaib teoraib trebaibsea ar

109] chomét in meic '.

110] Alta íarum samlaid & ro-feadadar fir h-Érenn

111] in mac so isin laithiu i r-rogénair fo chétóir, & ro alta

112] in meic aile lesin .i. Fer Lé & Fer Gar & Fer Rogein ,

113] trí meic h-ui Duind Désa ind féndeada .i. fear sochraidhi

114] do sochraidi a meic lesi.

115] Ro bátar didiu teora búada for Conaire .i.

116] búaid clúaisi & búaid radairc & búaid n-airdmesa,

117] & ro múin búaid cach comalta dia trí comaltaib díbsin

118] & nach sére do-gníthea dosom do-téigtis dí a cethror .

119] Citis teora séire do-gníthi dosom no téigead cach

120] fear díb dia sére. Inand éitiud & gaiscead & dath each

121] doib a ceathrur .

122] Marb in rí íarum .i. Eterscéle. Con-grenar

123] tairbfeis la firu h-Érenn .i. no marbad tarb leó & no ithead

124] oenfear a sáith de & no ibead a enbruithi & no chanta ór

125] fírindi fair ina ligiu. Fer at-chichead ina chotlad is

126] é bad rí, & at-baildis a beóil in tan ad-beiread gaí.

127] Baei Conairi a ceithri cairpthig i l-Lifiu occa

128] cluichiu, a thrí comaltai & sé bad-deisin . Lotar didiu

129] a aite chuice1 co tuidchised don tairbfeis.

130] At-chonnairc fear na tairbfeisi in tan sin ina

131] chotlud fer lomnocht i n- diaid na h-aidche íar sligi na

132] Temrach & a chloch ina thailm.

133] 'Ragatsa dadaig', ol sé, 'infar n-degaid'.


p.5

134] Fan-ácbat a chomaltai occa chluichiu &

135] ima-saí a charpat & a arai co m-baí oc Áth Clíath.

136] Con-acae eónu findbreca móra and, écomdige ar mét

137] & doath. Im-saí ina n-degaidh comdar scítha ind eich.

138] No téigtis fot n-ahurchara riam & ní théigtis ní bud

139] síre. Taurbling & gaibid a thailm doib asin charbad.

140] Im-suí co m-buí oc muir ina n-deadaich. Fos-raemet

141] ind eóin forsin tuind. Luidseom chucu co tubart a

142] láim tairrsiu. Fo-fácbad na h-eóin a n-énchendcha &

143] imda-suat fair co n-gaíb & claidbib. Aincithi fer díb h-é &

144] at-n-gládastar, co n-epert fris:

145] 'Is mise Nemglan, rí énlaithi do athar & ar- garad

146] dít díbrugud én ar ní fuil sund neach napad dír dait

147] ó a athair nó máthair'.

148] 'Ní feadarsa', ol seiseam, 'cosaniú sin' . 'Eirg do

149] Themraig innocht', ol sé. 'Is córu deit. Atá tairbfeis

150] ann & is tú bas rí de, .i. fer lomnacht i n- diaid na

151] h-aidche íar sligi di sligthib na Temrach, & cloch &

152] tailm lais, is é bas rí'.

153] Luidseom íarum in chruthsa & bádar trí

154] ríg cacha sráite dina ceithri sráitib día tíagad

155] do Themair oca urnaideseom , & étach acco dó, ar is

156] lomnacht da-rairngiread a thaideachd. Con-accesom

157] don rout for

[gap: erasure]

m-bátar a aite & do-bertatar étach ríg

158] dó imbi & da-bertatar h-i carpat & for-nen

[gap: erasure]

aisc a gíallu.

159] As-bertatar aes na Temrach fris:

160] 'Atar lind is coll ro coillead ar tarbfeis & ar n- ór

161] fírindi inad gilla óc amulchach tarfás dúnn and'.

162] 'Ní méti an nísin', ol seiseam. 'Ní h-ainim rí

163] óc eslobar. Ní mise didiu eíside. Is cert n-athar &

164] seanathar damsa fonaidm n-gíall Temrach'.

165] 'Amrae n-amrae', ol in slúag . Saigid rígi n- Érenn

166] imbi. Ocus as-bertsom: 'Im-caemrossa do gaethaib

167] corbom gaeth fo-deisin'.


p.6

168] As-bert in so h-uile amal rom-múin dó in fer

169] ocon tuind. As-ber fris:

170] 'Biaid airmitniu fort flaith & bid saineamail ind

171] énflaith & bid sí do airmitiu .i.do grés ':

172] 'Ní thuidchis deaseal Temra & túaithbiul m- Breg'.

173] 'Nír taifnichter lat claenmíla Cernai', &

174] 'Nír echtra cach nómad n-aidche seach Theamair', &

175] 'Nír faei i tig as m-bi eggna suillsi tenead immach

176] íar fuineadh n-gréne & i m-bi ecnai dammuig', &

177] 'Ní tíassat riut tri Deirg do thig Deirg', &

178] 'Nír ragbaiter díberg id flaith', &

179] 'Ní tae dám aenmná nó énfir i tech fort íar fuinead

180] n-gréne', &

181] 'Ní ahurrais augra do dá moghud '.

182] Ro bátar trá deólatchaire móra inna flaith

183] .i. .uii. m-bárca cach mís mithemon da gabáil oc

184] Inbiur Colbtha cacha blíadna, & mes co glúine cach

185] fogmair & imbas for Búais & Boind i medón in mís

186] mithemon cacha blíadna &ampersir; imbet caínchomraic co nár rubi

187] neach in n-aile in n-Érinn fria flaith, & ba

188] bindithir la cach n-aen guth aroile in n-Érinn fria

189] flaith & betis téta mennchrot. Ní lúaiscead gaeth

190] caircech m-bó ó medón earraich co medón foghmair.

191] Nír bo thoirneach ainbtineach a flaith.

192] Fo-dordsat íarum a chomaltaiseom im gabáil

193] dána a n-athar & a seanathar díb .i. gat & brat & guin

194] daíne & díberg. Gatsatside na teora gata ar in

195] n-oenfer .i. mucc & ag & bó cacha blíadnae co n-accaitis

196] ca h-indeochad do-bérad in rí forru ind & cía domaín do-airgébad

197] don ríg in gat ina flaith.

198] Do-theced didiu cacha bliadna in fer trebar

199] día chaínead frisin ríg as-beread in rí fris: 'Eirg

200] co n-árlaiter trí maccu .h. Duind Désa, it é rota-thuigsead '.

201] Fo-laimtis a n-guin cacha fechtais no


p.7

{folio 92b 21}

202] théigead dia rád friu. Ní tindtádsom cosin ríg a

203] frísi ar nach-ruidead .

204] Ónní íarum ros-gab míad & imtholtu íad,

205] gabsat díberg co maccaib flaithi fer n-Érenn impu.

206] Trí .lll. fear doib in tan bádar oc faelad i Crích

207] Connacht occa múnud, condad-acca muicid Maine Milscothaig íat,

208] & nín-acca riam a nísin. Luid for

209] teichead. Foro-chúalatarsom. Lotar ina deagaid.

210] Éighthi in muccaid co tánic túath in dá Maine fae &

211] co n-argabait na trí choecait fer cona forbannaib &

212] bertair do Themair & fo-gellsat in ríg imbi co

213] n-epertside:

214] 'Oircead cách a mac & ainciter mo daltaiseo '.

215] 'Cet, cet', or cách. 'Do-géntar airiut'.

216] 'Náte, ém', olseiseom. 'Ní h-aurchor saegail damsa

217] in breath ron-ucus . Ní crochfaider ind fir acht eirced

218] senóire leósom co rolát a n- díbearg for firu Alban'.

219] Do-gníat a nísin. Tíagait ass forsin fairrgi

220] co comairneachtair fri mac ríg Breatan .i. Ingcél

221] Caech mac h-ui Conmaicni, triar fer cona senóraib

222] leó co comarneachtair forsind fairrgi. Do- gníat

223] cairdeas & tíagad la h-Ingcél cor rolásat díbearg lais.

224] Isí orcain tuc Ingcél dó, adaig ro curetha

225] & a máthair & a athair & a seacht n- derbráithri do thig

226] ríg a thúaithi orta uile la h- Ingcél in n-oenaidche .

227] Do-lotar trá forsin fairrgi anall a tír n- Érenn do

228] chuindchid orcne fon orcain sin dligistair Ingcél díb.

229] Lánsíth i nh-Érinn i flaith Conaire, acht buí

230] imneissi chatha iter dá Chorpre i Tuadmumain. Dá

231] chomalta dosom. Ní buí a córugud co riacht Conaire.

232] Geis dosom teacht día n-eiteirgleód ríasíu do-róistis

233] chuice. Téit íarum, cíarbo geis dó, & do-gní síd eturru .

234] Anais .u. aidche la ceachtar n-ae díb . Geis dosom

235] didiu an nísin.


p.8

236] Íar n-gleód ind augrai ro buí oc soigin co

237] Temraig. Is ed gabsait, seach h-Uisneach Mide

238] co n-acus íar sin a n-indread anair & aníar & andeas &

239] atúaid, & co n-accatar na buidne & na slúagu

240] mo seach & na firu lomnacht & rop nem thened tír h- Úa

241] Néill immi .

242] 'Cid an ní seo?' ol Conaire.

243] 'Ní anse', ol a munter. 'Ní duaichnid isí in cháin

244] ro mebaid and in tan ro gabad for loscad in tíre'.

245] 'Cest, cid ghébmoe ?' ol Conaire.

246] 'Sairthúaid', for a muinter.

247] Is ed ro gabsad íarum desel Temrach & túaithbiul

248] Breg & to-ssesa lais cloenmíla Cernae & ní facai

249] coru scáig a tofonn.

250] Is é rí insin loingsige siabrai didiu fo bith

251] [gap: extent: lacuna]imus-rola in t-omon íar sin

252] co nach roba conar do-chóstis acht Sligi Midlúachrai & for Sligi

253] Chúaland. Is ed gabsad íarum la h-airer n- Érenn

254] atúaid.

255] Is and as-bert Conaire for Sligi Chúaland:

256] 'Cid ragma innocht?' ol sé.

257] 'Domm-air a rád, a Chonaire', for Mac Cécht mac

258] Snaide Teched, caithmílid Conaire meic Eterscéle,

259] 'batir menciu fir h-Érenn oc do chosnamso cach

260] n-aidchi indás beith duitsiu for merugud tigi aíged '.

261] 'To-tét meas fo aimseara ', for Conaire. 'Buí

262] cara damsa isin tírsea', for Conaire, 'acht ro feasmais

263] conair dá thig'.

264] 'Cía h-ainm?' for Mac Cécht.

265] 'Dá Derga di Laignib', ol Conaire. 'Ránic chucamsa

266] ém', ol Conaire, 'do chuindchid aisceada & ní tudchaith co n-eru .

267] Ron-íurusa im chét m-bó bódána; ron-íurusa

268] im chét m-brat cungas clidetach; ron- íurussa

269] im chét muc muicci glasa; ran-íurussa im chét

270] n-gaiscead n-gormdatha n-gubae; ran-íurussa im .x. delgi


p.9

{folio 93a 26}

271] diortha; ran-íurussa im .x. n-dabcha deólcha; ran-íurussa

272] im deich donnae ; ran-íurussa im .x. mogu;

273] ran-íurussa im .x. meili; ran-íurussa im trí noí con

274] n-oengel ina slabradaib airgdigib ; ran-íurussa im

275] chét n-each m-búada h-i sedgregaib oss n- écennsa .

276] Ní áirmithe ám dó . Cía ríasad beós, do-bérad naill.

277] Is ingnad mad brónach frimsa innocht oc ríachtain

278] a trebe chuici'.

279] 'Am eólachsa ém día thig', for Mac Cécht, 'in

280] t-sligi forsa taí, téit co téit isa teach, ar is tresin teach

281] atá in t-sligi. Atáit .uii. n-doirsi isa teach & .uii.

282] n-imdada iter cech dá dorus, & ní fil acht oenchomlaid

283] n-airi & im-suíthear in chomlai fri cech n-dorus día

284] m-bí in gaeth. Lín ataí sund ragai it bróin dírmai

285] co tarblais for lár in tigi. Masu ead no téig , tíagsa

286] co n-ardu tenid and ar da chind'.

287] In tan ro buí Conaire íar suidiu oc ascnom

288] íar Slige Chúaland, rathaiges in triar marcach riam

289] dochum in tigi & teora léne derga impu & trí bruit

290] derga impu & trí scéith derga foraib & trí gaí derga

291] ina lámaib & trí h-eich derga foa suidib & tri fuilt

292] derga foraib. Derga uile cona fíaclaib & foltaib iter

293] each & duine.

294] 'Cía rédes ruind'? for Conaire. 'Ocus ba ges

295] damsa in triar ucut do dul rium', for Conaire, 'na

296] trí Deirg do thig Deirg. Cía ragas ina n-díaid co

297] taesead i l-lorg chugamsa?' 'Ragadsa ina n-díaidh', for

298] Lé Fear Flaith, mac Conaire.

299] Téit ina n-díaid íarum for echlascad , & nísn-árraid .

300] Buí fot n-ahurchara etarru. Acht

301] níructaisseom aireseom ní rucadsom foraibsom .

302] As-bert friu ní remtíastais in rí. Nísn-árraid,

303] acht ro chachain in tres fear laíd dó tara ais:


p.10

{folio 93b 3}

304-307] Én, a meic, mór a scél.

scél ó Bruidin.

bélot long.

lúaichet fer n-gablach fíangalach n-doguir cned misad mór bét.

bé find fors n-destatar deirgindlid áir.

Én.

308] Tíagait úad íarum. Ata-roí a n-astod.

309] Anais in mac ar cind in t-slúaig. As-bert

310] fria a athair a n-as-breth fris. Ní bo ait lais. Ina

311] n-diaid deit, & toirg doib trí dumu & trí tinne & airet

312] m-bete im theglachsa ní bía nech eturru ó thein co

313] fraig.

314] Téit íarum ina n-diaid in gilla & toirgden

315] doib a nísin, & nísn-árraid, acht ro chachain in tres

316] fear laíd dó tara ais:

317-319] Én, a meic.

mór a scél.

gerthiut gorthiut robruth rígh oes labra tria doilbthiu fear farsaig fordaim dám nónbair.

én.

320] Tintáid in mac a frithisi co rogaib in laíd do

321] Chonaire.

322] 'Eirg ina n-diaid', for Conaire, '& toirg doib sé

323] dumo & sé tindiu & mo fuidellsa & aiscidi ammárach

324] & airead beiti im theaglachsa ní bía neach etarru ó

325] then co fraig'.

326] Luid in gilla ina n-diaid íarum, & nísn-árraid,

327] acht fris-gart in tres fear co n-epert:

328-332] Én, a meic, mór a scél.

scítha eich imda-rríadam.

im-ríadam eocho Duind Desscoraig a sídaib.

cíammin bí amin mairb.

móra aird airdbe as saegal.

sásad fiach.

fothath m-bran.

bresal airlig.

ar-liachtait faebair.

ferna tullochtaib tráthaib íar fuin.

én.

333] Tíagait úad íarum.

334] 'At-chíu nírus-fastais na firu', for Conaire.

335] 'Ní mé rod-meirt ém', or Lé Fear Flaith.

336] Ráidis a n-aitheasc n-déidinach as-bertadar fris.

337] Nirptar fáilti de & bádar íar sin na míthurassa imomna

338] foraib.


p.11

{folio 93b 30}

339] 'Rom-gobsa mo gesa ule anocht', ol Conaire,

340] 'h-ua ro-essa indarboe in tríar sin'.

341] Do-chótar riam dochum in tigi corro gabaiset

342] a suide is in tig & coro áirgiset a n-eochu dergae do

343] dorus in tigi.

344] Is ed ro gob Conaire cona slúagaib da Áth

345] Clíath. Is ann dosn-árraid in fear maeldub co

346] n-oensúil & oenláim & oenchois. Mael garb for suidiu.

347] Cía fo-certa míach di fíadublaib for a mullach ní

348] foíchred uball for lár, acht ro gíulad cach uball díb

349] for a findiu. Ó fo-certa a srúb ar géscoe ima-tairisfeadh

350] doib. Sithremir cuing n-imeachtair ceachtair

351] a dá lurgan. Mét mulaig for got cech meall do

352] mellaib a dromai. Gaballorg iairn ina láim. Muc

353] mael gearr dub dóiti for a muin & sí oc síréighim, &

354] ben bélmar már dub duabais dochraid ina diaid.

355] Cía fo-certa didiu a s-srúb ar gésce fo-lilsad. Tacmaicead

356] a bél íchtarach co a glún.

357] Tathchuireathar bedg ara ceand & ferais

358] fáilti fris.

359] 'Fo chen dait, a popa, a Chonaire. Cían ro-feas

360] do thíachtu sund.'

361] 'Cía feras in fáilti?' for Conaire.

362] 'Fer Cailliu co muicc daitsiu dot ocumul, ar ná

363] rabais h-i toichnead innocht. Is tú rí as deach tánic

364] in domun'.

365] 'Cía h-ainm dá mnaí'? ol Conaire.

366] 'Cichuil', ol sé.

367] 'Nach n-aidchi n-aile dúib', ol Conaire.

368] '

[gap: lacuna]

ar roticfa co port i m- bía innocht, a phopáin

369] chain Conaire'.

370] Téit íarum dochum in taigi, & a bean bélmar

371] már ina diaid & a mucc moel dub dóite oc sírégim

372] fora muin. Gess dosom didiu in nísin & ba ges didiu

373] dó díberg do gabáil i nh-Érinn ina flaith.


p.12

374] Gabtha trá díberg la maccu Duind Désa &

375] .u.c. fo churp a n-díbergi cenmo-thá foslúag leó. Ba

376] ges do Chonaire an nísin. Buí laech maith isin tír

377] thúaid. Fén tar crínach ba h-ead a ainm. Prímloech.

378] Is de ro buí Fén tar crínach dó, is cuma ro chinged

379] tar a chomland & no chesed fén tar crínach. Gabtha

380] díberg didiu la suide & .u.c. fo churp a díbergi a oenur

381] cenmo-thá fosluag.

382] Bátar and íar sin fíallach batar úallacha &

383] .uii. meic Aililla & Meadba & Maine for cech fir díb

384] & forainm for cech Maine .i. Maine Aithremail &

385] Maine Máthramail & Maine Mingor & Mane Mórgor

386] & Maine Annoe & Maine Milscothach & Maine cota-gaib

387] uile & Maine co sic os mó epirt. Gabtha díberg

388] lui sidib. Maine Máthramail & Maine Andoe ceithri

389] fichit déc fo churp a nn-díbergi. Maine Aithremail .l.

390] ar .cccc. fo churp a n-díbergi. Maine Mílscothach

391] .u.c. fo churo a n-díbergi. Maine cota-gaib uile .ui.c.

392] fo churp a n-díbergi. Maine as mó epirt .uii.c. fo

393] churp a n-díbergi. u.c. fo churp díbergi cach fir díb

394] ol-cheana.

395] Baí triar treblang di Uib Bríuin Chúaland

396] di Laignib .i. trí Rúadchoin di feraib Cúaland. Gabtha

397] díberg didiu la suidi & dá fichit déc fo churp a n-díbergi

398] & dám dásachtach leó. Batir díbergaig trá trian

399] fer n-Érenn h-i flaith Conaire. Ro-m- boísom do nirt

400] & cumachta a n-indarba a tír h-Érenn do athchor a

401] n-díbergi allanall & tuidheacht doib dochum a tíre

402] íar n-athchur a n-díbergi.

403] In tan ron-áncatar formna na fairrgi cotrecat

404] fri h-Ingcél Caech & Éiccel, fri dá mac h-ui

405] Conmaicne di Breatnaib, for druimne na fairrgi.

406] Fear ainmín h-úathmar. Oensúil asa étan, leithigthir

407] damsechi, duibithir , & tri meic imlesan inti.


p.13

{folio 94a 35}

408] .xiii.c. fo churp a n-díbergi. Batar lía díberg fer

409] n-Érenn.

410] Bátar do muirchomruc forsin fairrgi.

411] 'Ná bad ead do-gneth', ol Ingcél.'Ná brisid fír

412] fear formsa. Itib lía andú'.

413] ' raga acht comlond fortso', fortat díbergaig

414] h-Érenn.

415] 'Atá ní as fearr dúib', ol Ingcél. 'Dénam córai,

416] ol atdob-rarbadse a tír h-Érenn, & atan-rarbadne a

417] tír Alban & Breatan. Dénam oentaig etronn. Taítsi

418] co n-atralaid far n-díberg im thírsea, & tíagsa libsi

419] conid-athralor mo díberg i far tír'.

420] Do-gníth in chomairle h-ísin, & do-bertatar

421] glindi ind di síu & anall. Ité aitire dono do-breatha

422] do Ingcél ó feraib h-Érenn .i. Gér & Gabur & Fer

423] Rogain, im orgain fa togaidhi do Ingcél i nh- Érinn &

424] orgain ba togaidi do maccaib Duind Désa i n-Alpain.

425] Fo-creasa crandchor forru dús cía díb lasa

426] ragtha i tosach. Do-tuit dul la h-Ingcél dochum a

427] thíri. Lotar íarum dochum n-Alban, & ortadar a

428] n-orcain and, & ath-ralsat íar suidhi dochum n- Érenn.

429] Is ann sin trá, do-luid Conaire íar Slighi

430] Chúalann dochum na Bruidhne.

431] Is and tángadar na díbergaig co m- bátar i n-airear

432] Breag comardu Étair forsind fairrgi.

433] Is and as-bertadar na díberga:

434] 'Telcid sís na seólo & dénaid oenbuidin díb forsind

435] airrgi arnachab-accastar as tír & eththar nach traig-éscaid

436] h-úaib isan tír dús in fagbaimis tesorcain ar

437] n-ainech fri h-Ingcél, orcain fon orgain do-rad dúnn'.

438] 'Cest, cía raghas dond éitseacht isa tír?'

439] Rachta neach lasa m-bet na trí búada .i. búaid clúaise

440] & búaid rodairc & búaid n-airdmesa.

441] 'Atá limsa', for Maine Milscothach, 'búaid clúaisi'.


p.14

{folio 94b 11}

442] 'Atá limsa didiu', for Maine Annoe, 'búaid radeirc

443] & airdmeasa'.

444] 'Is maith a dul dúib', for na díbergaig, 'fón indussin'.

445] Do-tíagat nónbur íarum co m- bátar for

446] Beind Étair, dús cid ro-clótis & ad-chetis.

447] 'Tá chéin', for Maine Milscothach.

448] 'Cid sin?' for Maine Andoe.

449] 'Fúaim n-eachraide fo rígh ro-cluiniursa'.

450] 'Ata-chíusa tria búaid rodeirc', for a chéle.

451] 'Cest, cid at-chísiu h-i suidiu?'

452] 'At-cíusa', orsé, 'echrada ána aurardai áilde ágmara

453] allmara foseanga scítha sceinmnecha féigi faebardhai

454] femendae fo réim fo-crotha mórcealtar talman.

455] Dor-riagat ilardae uisscib indberaib ingantaib.'

456] 'Cit n-é uisce & ardae & indbera do-riadhad?'

457] 'Ní anse: Indein, Cult, Cuilten, Mafat, Amatt,

458] Iarmafat, Findi, Goisce, Guistine.'

459] 'Gaí glas h-úas chairpthib; calca détt for sliastaib;

460] scéith airgdidi h-ús uillib; leth ruith & leth gabra.

461] Étaigi cach n-oendatha umpu.'

462] 'At-chíusa íar sin sainslabra sainigthi remib .i.

463] trí .lll. n-gabar n-dubglas it é cendbega corrderca

464] biruích baisleathain bolcsróin bruindideirg béolaide

465] saitside sogabáltaige crechfoibdidi féighi faebardae

466] femendae cona trí coectaib srían crúanmaithne friu'.

467] 'Tongusa a toinges mo thúath', for fer ind

468] rodeirc, 'is slabra nach suithchernai in sin. Is h-í mo

469] airdmes de, is é Conaire mac Etirscél co formnaib

470] fear n-Érenn imme do-rét in t-sligi'.

471] Tíagait for cúlu íarum co n- décdatar dona díbergachaib:

472]

473] 'Ised ann so ro-chúalamar & adus-connarcmar'.

474] Batar sochaidi trá iter da síu & anall in

475] t-sluagse .i. trí .lll. curach & cúic míli indib & .x. cét


p.15

{folio 94b 40}

476] in cach míli. Arro-tógaibseat íarum na seóla for na

477] crundu & dos-cuirethar dochum thíre coro gaibseat

478] h-i Trácht Fuirbthi.

479] In tan ro n-gabsat na curaig tír, is and robuí

480] Mac Cécht oc béim tened i m-Bruidin Dá Derga. La

481] fúaim na sbréde fo-cesa na trí choectu curach co

482] m-bátar for formnu na fairrge.

483] 'Tá chéin, for Ingcél. Samailte latsu, a Fir Rogain'.

484] 'Ní fetursa', ol Fer Rogain, manid Luchton Cáinti<

485] fail indi i nn-Emain Machae do-gní in bosorcuine seo

486] oc gait a bíd aire ar éigin, nó gréch ind Luchduind

487] h-i Temair Lúachrae nó béim spréde Meic Cécht oc

488] atúd tened ría ríg h-Érenn airm h-i foí .

489] Cach fras trá, do-léicead in spréd for lár fo-nuinfidi

490] cét laeg & delethorc friae.

491] 'Ní tuca Día and in fer sin innocht ', fordat meic

492] Duind Désa, 'is líach'.

493-5] 'Ní bud líacha suidiu limsa', for Ingcél, 'indás inn orcuin do-ratsa dúibse. Ba h-é mo líthsa bid é do-chorad and'.

496-8] Tos-cuirithir dochum thíri. A n-gloim ro lásat na trí .lll. curach oc tuidecht i tír for-rochrad Bruidean Dá Dergae coná roibe gaí for ailching inte

499] acht ro láiseat grith co m-bátar for lár in tigi uili .

500] 'Samailte lat, a Chonaire, cía fúaim so?'

501-502] 'Ním-thása a samuil, manid talam imid-rae nó manid in Leuidan timchela in domuin [sic] ad-comaicc

503] a erball do thochur in beatha tar a cheann nó bárc

504] mac Duind Désa ro gab tír.' 'Dirson nábdar h-é

505] bátar and. Batar comalta carthacha dún. Ba

506] h-inmain in fíanlag. Nísn-áigfimis anocht '.

507] Is and ránic Conaire co m-buí h-i faichchi na

508] Bruidne.

509] In tan ron-chúala Mac Cécht in fothronn

510] ata lais roptar óic táncatar co a muntir. La sodain


p.16

{folio 95a 17}

511] for-ling a gaiscead dia chobair. Aidblithir leó bid

512] torandchleas trí cét a chuicligi oc forlaimm a gaiscid .

513] Bárc a m-bátar meic Duind Désa ba h- indae

514] buí in cur márthrelmach andiaraid i m- braine na

515] báirci, in leó h-úathmar ansae, Ingcél Caech mac

516] h-ui Conmaicni. Leithir damseithi ind oensúil buí

517] asa étun. Seacht meic imblesan inti. Batar dubithir

518] dethaig . Méit chairi colbthaigi cechtar a dá glúine.

519] Méit clíab búana cechtar a dá dornn. Méit mulaig

520] for gut mella a droma. Sithir cuing n- úarmedóin

521] cechtar a dá lurcain.

522] Gabsat trá na cúic míle .c. & .x. .c. in cach míli

523] h-i Trácht Fuirbten.

524] Luid Conaire íarum isin m-Bruidin & gabais

525] cách a suidi is tig iter ges & nemgeis, & gabsat na

526] trí Deirg a suidiu & gabais Fer Cailli cona muicc a Fer Cailli cona muicc a

527] suidiu.

528-9] Tos-tánic Dá Dergae íar sin trí caectaib óclach & a fotalbearrad co clais a dá chúladh for cach

530] fear díb, & gerrchochaill co mell a dá lárcc. Berrbrócca

531] breccglasa impu. Trí caecait maglorg n- draighin co

532] feithnib iairn ina lámaib.

533] 'Pho chen, a phopa Conaire', ol sé. 'Cid formna

534] fear n-Érind do-thaístis lat ros-m- biadfaindsea '.

535] In tan trá bátar and con-accatar a n-oen- bandscáil do dorus

536] na Bruidhne iar fuinead n-gréne,

537] oc cuindchid a l- léicthi isa thech. Sithir cloideb

538] n-garmnai ceachtar a dá lurcan. Batir dubithir

539] dethaich . Brat ríabach rolómar impi. Tacmaicead

540] a fés in t-íchtarach co r-rici a glúin. A beóil for

541] leith a cind.

542] To-téit co tard a leathgúalainn fria h- ursaind

543-544] in tigi oc admilliud ind ríg & na maccoem ro bátar immi sin tig. h-Éseom feisin ata-raglastar as tig:

545] 'Maith sin, a banscál , cid at-chi dúnd, inda fisid?'


p.17

{folio 95a 47}

546-8] 'At-chíusa duidseo immurgu', ol sise, 'nocon érnaba cerr ná chárnai dít asin taig h-i taudchud acht a m-bértae eóin ina crobaib'. .

549] 'Ní bo dochél célsamar , a bean', ol seisem. 'Ní tú

550] chélas dúind do grés. Cá do chomainmseo , a

551] banscál ?' ol Conaire.

552] 'Cailb', ol sí.

553] 'Ní forcrad n-anma són ém', ol Conaire.

554] 'Éce it ile imda mo anmandasa cheana', ol sí.

555] 'Citn-éisidi?' ol Conaire.

556] 'Ní anse', ol sisi:

557-561] Samain, Sinand, Seiscleand, Sodb, Saiglend , Samlocht,

Caill, Coll,

Díchoem, Díchuil, Díchim, Díchuimne, Díchuinne,

Dairne,Dáirine, Der úaine,

Égem, Agam, Ethamne,

Gním, Cluichi, Cethardam,

Nith, Nemain, Noenden,

Badb, Blosc, Bloar,

h-Uaet,

Mede, Mod.

562] For énchois & oenanáil ro chachain doib in sin uile

563] ó dorus in tigi.

564] 'Cid as áil dait?' ol Conaire.

565] 'A n-as áil daitsiu didiu', ol sisi.

566] 'Is ges damsa', ol Conaire, 'dám oenmná da airitin

567] íar fuin n-gréne '.

568] 'Cid geis', ol sisi, 'ní ragsa co n-decha m' aídidecht

569] di ráith isind aidchise inocht'.

570] 'Abraid fria', ol Conaire, 'bérthair dam & tindi dí

571] ammach & mo fuidelsa, & anad i maigin aile inocht'.

572-575] 'Má dod-ánic ém dond ríg', oll sisi, 'co praind & lepaid n-oenmná ina thig, ad-étar na aill ó nach ailiu oca m-biad ainech, mad ro scáich coiblide na flatha fil isin Bruidin'.

576] 'Is fechuir a frecra ', ol Conaire. 'Dos-léic ind,

577] cid geis damsa'.

578-579] Buí gráin már foraib íar sin dia accallaim na mná & míthaurassa acht nád feadatar can boí doib.


p.18

580] Gabsait íar sin na díbergaig tír & dol-lotar

581] co m-bátar oc Lecaib Cind Slébe.

582] Bithóbéla trá in Bruidin. Is aire at-berar bruidin

583] , ar is cosmail fri beólu fir oc cor bruidne .

584] Ba mór in tene ad-suíthi oc Conaire cach

585] n-aidhchi .i. torc cailli. Seacht n-dorais as. In tan

586] don-iscide crand assa thaíb ba méit daig n-dairt(h)aigi

587] cach tob no théiged for cach n-dorus . Ro bátar .uii.

588] carbait dég de chairpthib Conaire fri cach n-dorus

589] don tig & ba h-airecna don aes na deiccsin in t-suillse

590] mór sin tria asna drochu na carbut.

591] 'Samailti lat', a Fir Rogain, for Ingcél. 'Císí

592] suillse mór sucut?'

593] 'Nochom-thása a samail, mani daig do rígh'.

594] 'Ní thuctha Día and inocht in fer h- ísin. Is líach.'

595] 'Cid ahé libse a flaithius ind fir sin i tír n-Érenn?'

596] or Ingcél.

597] 'Is maith a flaith ', ol Fer Rogain. 'Ní taudchaid

598] nél tar gréin ó gabais flaith ó medón erraich co

599] medón fogmair, & ní taudchaid banna drúchtae di

600] feór co medón laí, & ní fascnan gaemgaeth cairchech

601] cethrae co nónae, & ní foruích mac tibhri ina flaith

602] tar ag fireand cacha indise ón chind m- blíadnae co

603] araill. & ataat .uii. meic thíri i n-giallnai fri raigid

604] ina thigseom fri coimét in rechtai sin & atá cúlaitiri

605] íarna cúl .i. Macc Locc & is é taccair tar a cend h-i

606] tig Conaire. Is ina flaith is combind la cach fer

607] guth araili & betis téta mendchrot ar febus na cána

608] & in tsída & in chaínchomraic fil sethnu na h-Érind.

609] Is ina flaith ataat na trí bairr for Érind .i. barr dés

610] & barr scoth & barr measa. Ní thuca Día and anocht

611] in fearsin. Is líach. Is muc reme-tuit mes. Is

612] noídhiu ar aís. Is líach garsécle dó.'

613] 'Ba h-é mo líthsa', for Ingcél, 'bid h-é do-chorad

614] and. Ba h-é orgain fón aile. Ní bu ansu limsa indás


p.19

{folio 95b 51}

615] mo máthir & ma athir & mo secht n- derbráithir & rí

616] mo thúaithi do-ratusa dúibsi ría tuidecht ina athchor

617] n-díbeirgi'.

618] 'Is fír, is fír', or in t-aes uilc robátar immailli

619] frisna díbergachu .

620] Toschuirther beadc na díbergaig a Trácht

621] Fuirbthin & do-beraid cloich cach fir leó do chur

622] chairn, ar ba sí deochuir lasna fíanna i tosuch iter

623] orcuin & maidm n-imairic, coirthi no clandaitis in tan

624] ba maidm n-imairic. Carn immurgu fo-cerdaitis in

625] tan ba n-orgun. Carn ro lásat íarum in tan sin

626] h-úaire ba n-orgun. h-I cíanfoccus ón tig ón, ar ná

627] forclostais & ná aiccitis ón tigh.

628] Do-génsat íarum a comairli bali i r-rolsat a carnd.

629] 'Maith trá', or Ingcél frisna h-eólchu, 'cid as

630] neasom dún sund?'

631] 'Ní anse. Bruiden h-Ui Dá Dergae, rígbrugaid

632] h-Érenn'.

633] 'Batar dóichi ém fir maithi do saigid a chéle don

634] bruidin sin innocht'.

635] 'Ba sí comairli na n-díbergach íarum nech úaidib

636] do déicsin dús cindus ro-m-both and '.

637] 'Cía ragas do déicsin in tigi?'

638] 'Cía no ragad ', or Ingcél, 'acht mad meisi? h-Úairi

639] is mé dliges fíachu'.

640] To-théit Ingcél do thoiscélad forsin m-Bruidin

641] cosin tres mac imlesan na h-oensúla robuí asa étan

642] do chommus a ruissc isa teach do aidmillead ind ríg

643] & na maccaem ro bátar immi isin tig conda-dercacha

644] tria drochu na carbat. Ro ráthaiged íarum asin tig

645] anall Ingcél. Ta-cuirethar beadg ón tig íarna

646] ráthugud.

647] Téit co ránic na díberga baili i rabatar.

648] Fo-creas cach cúaird im alaile din díbeirg fri h-éistecht


p.20

{folio 96a 26}

649] in scéoil. Airig na díbearga2[gap: erasure/extent: two (?) letters] i fírmeadón na cúarta.

650] Batar h-éiside Fear Gel & Fear Gair & Fer Rogel &

651] Fer Rogain & Lomnae Drúth & Ingcél Caech. Seisiur

652] doib i meadhón na cúarta, & luid Fear Rogain dia

653] rithchomarc.

654] 'Cindus sin, a Ingcél?' for Fer Rogain

655] 'Cip indus', for Ingcél, 'is ríghda in costud, is

656] slúagda a seiseilbe, is flaitheamda a fúaim. Bé fo

657] ná bé rí and, gébassa a tech isinní no dligim . Do-thét

658] cor mo díbergi de.'

659] 'Fa-rácbaisemne fri láim deitsiu, a Ingcél, fordat

660] comaltai Conaire, nád n-íurmais orguin co feasmais

661] cía no beth indti'.

662] 'Cest, in dercachasu a tech co maith, a Ingcél?'

663] for Fer Rogain.

664] 'Ro lá mo súilse lúathchúaird and & gébait im

665] fíachu amal itá.'

666] 'Is deithber dait, a Ingcél, cía no gabtha',

667] ol Fer Rogain. 'Ar n-aitine fil ann .i. ardrí h- Érenn,

668] Conaire mac Etirsceóil'. 'Cest, cid at-chonnarcaissiu

669] isin fochlu féindida in tigi fri enech ríg isind leith anall?'

670] 'At-chonnarc and', ol sé,' fear gormaineach

671] már. Rosc n-glan n-gleorda lais. Déitgen coir . Aiged

672] fochael forleathan. Línfolt find forórdae fair.

673] Fortí choir immi. Míleach argit ina brut & cloideb

674] órduirn ina láim. Scíath co cóicroth óir fair. Sleag

675] chúicrind ina láim. Caínsi chaín corcarda lais, os h-é

676] amulchach. Ailmenmnach in fear sin '.

677] 'At-chonnarc and triar fris aníar & anoir &

678] triar ara bélaib ind fir chétnae. Ata lat is aenmáthair

679] & oenathair doib, it é comaesa comchóire comáilli

680] cosmaili h-uili. Cúlmongae foraib. Bruitt úainide

681] immpu uile. Tanaslaidi óir ina m-brataib. Cúarscéith


p.21

{folio 96b 3}

682] crédumae foraib. Slega druimnecha h- úastu. Calc

683] dét i l-láim cach fir díb. Oenreb leó uile .i. gebid

684] cach fear díb rind a cloidib iter a dá mér & imda-cuiread

685] ima mér & nado-sínead na cloidib a n-oenur

686] íar suidiu. Samailte lat in sin, a Fir Rogain', or

687] Ingcél.

688] 'Ní anse damsa a samail', for Fear Rogain.

689] 'Cormac Cond Loinges mac Concobair in sin, laech

690] as deach fil íar cúl scéith i tír h-Érend. Is ailmenmnach

691] in fer sin. Is fail ní ad-ágetharfail ní ad-ágethar innocht. Is

692] láth gaile ar gaiscead. Is brigu ar trebthochus.

693] Is é in nónbur fil immiseom na trí Dúngusa & na

694] trí Daelgusa & na trí Dángusa, .ix. céli Cormaic

695] Cond Loinges meic Concobair. Ní rubatar riam

696] firu ara n-dochur & ní ros-anachtatar riam ara sochur.

697] Is maith in laech fil eturru .i. Cormac Cond Loinges.

698] Tongu a toingend ma thúatha, do-thaethsat .ix. n-deichenbair

699] la Cormac ina chétchuimscliu & do-thaethsad

700] .ix. n-deichenbair la muintir cenmo-thá fer cach airm

701] doib & fer cach fir díb & raindfid Cormac comgním

702] fri cach n-oenfer ar dorus na Bruidne & maídfid

703] búaid ríg nó rígdamnae nó airig díberge & im-airigfa

704] élúd dó cid créchtaig a muindter uile'.

705] 'Mairg íuras in n-orguin', for Lomnae Drúth,

706] 'cid dáig ind oenfir sin Cormaic Cond Loinges meic

707] Concobair. Tongusa a toingthe mo thúatha', for

708] Lomna mac Duind Désa, mad meise con-ísed mo

709] chomairle ní aidlébthai innd orguin, cid dáig ind

710] oenfir sin namá & ara léichet & a febas ind laích.

711] 'Ní cumci', for Ingcél. 'Néla feimmid dot-h-ecat .

712] Fír n-gér n-gúaisfeas dá n-grúad n-gabair

713] gébthair fris la luighi Fir Rogain ruidhfeas. Rogob

714] do guth maidm fortsu, a Lomnae', ol Ingcél. 'At

715] drochlaechsu rot-etatar. Néla feimmid rl.'


p.22

{folio 96b 33}

716] 'At-m-bia basa lecht bas brisceam lurcu manaís

717] for tráig maitne do thig Duind matin moch a m- bárach '.

718] 'Assu éc ernbáis ar tromslúagthig cottet co teinnet

719] co dered m-betha.'

720] 'Ní aisnébet sin ná seanchaid dul damsa ónd

721] orguin, corrom mé nosn-orr'.

722] 'Ná aidbir ar n-ainech, a Ingcél', for Gér &

723] Gabar & Fer Rogoin. 'Íurthar ind orcun maní má

724] in talam fue conon-rommarbtharni occi '.

725] 'Angó didiu, is deithbir deitsiu, a Ingcél', for

726] Lomnae Drúth mac Duind Désa. 'Ní duidsiu a

727] domaíne na h-oircne. Béra cend ríg alathúaithi lat ;

728] airtbi alaili & ta-érna as do thriur derbráthar as ind

729] orguin .i. Ingcél & Écell & Dartaid na díbeirgi '.

730] 'Is annsu damsa immurgu', for Lomna Drúth.

731] 'Mairc damsa ría cách, mairg íar cách. Is mo chendsa

732] ceta-imchoichertthar and íarsind úair iter feirtsib

733] carpat, áit i comraicfead díabolnámaid .i. fo-cicherthar

734] isin m-Bruidin co ba trí & do-foícherthar

735] esti co ba trí. Mairg no théit, mairg lasa tíagthar ,

736] mairg cusa tíagar. It troich téit, it troig cusa tíagar .'

737] 'Ní fil nád ró damsa', ol Ingcél, 'inid mo athair

738] & mo máthair & mo secht n-derbráithir & rí mo thúaithi

739] ortabairsi limsa, ní fil ní nád faelasa ó sin innonn'.

740] 'Cid fín bárc do-téised treut ', ol Gér & Gabar &

741] Fer Rogain, 'íurthar lat ind orgun innocht'.

742] 'Mairc dos-béra fo lámaib námat', for Lomnae

743] Drúth mac Duind Désa. 'Ocus íar sin, cia occa [sic]

744] and?'

745] 'At-chonnarc and imdae & triar indi, trí

746] dondfir móra, trí cruindberrtha foraib it é comlebra

747] for cúl & étan. Trí gerrchochaill dubae impu co

748] ulnib & cendidi fota forna cochlaib. Trí cloidib dubae

749] dímóra leó & teora dubboccóti úasaib & teora dubslega


p.23

{folio 97a 11}

750] lethanglasa úasaib. Remithir indber cairi crand

751] cach ae díb. Samailte lat sin, a Fir Rogain.'

752] 'Is andsa damsa a samail. Ní fetursa i

753] nh-Érinn in triarsin manid h-é in triar ucut di

754] Chruithentúaith de-deochatar for loinges asa tír conda-fil

755] h-i teglach Conaire. It é a n-anmand: Dub Loinges

756] mac Trebuait & Trebuait mac h-ui Lonsce & Curnach

757] mac h-ui Fíaich. Trí laích ata dech gaibthi gaisced

758] la Chruithentúaith in triar sin. Do-foethsad .ix.

759] n-deithenbor leó ina cét-cumscle & da-thaed fer cach

760] airm doib cenmo-thá a fer feisin & con-roindfeat

761] comgním fri cach triar isin Bruidin & maídhfit búaid

762] ríg &rl. & ima-ricfa élúd doib íar sin cidat créchtnaig .

763] Mairg íuras in n-orguin cid dáig in trír sin namá.'

764] 'Toingu do dea toinges mo thúath mad mo

765] chomairle do-gnethi and ni h-íurtha inn orgun', for

766] Lomna Drúth.

767] 'Ní cumgai ', ol Ingcél. 'Néla femid dot-h-ecat .

768] Fír n-gér n-gúaisfeas &rl . Ocus íar sin cia acca and?'

769] 'At-chonnarc and imdae & nónbor inti.

770] Mongae findbuide foraib até comáilli uile. Bruit

771] breiclíga impu & nae tinne cetharchoire cumtachtai

772] h-úasaib. Ba lór suilse isind rígthaigh a cumtach

773] fil forna tinnib cetharchorib h-ísin. Samail lat

774] sin, a Fir Rogain.'

775] 'Ní anse damsa ', for Fer Rogain. 'Nónbor cuisleannach

776] inn sin do-róchtatar co Conaire ara airsceláib

777] a Síd Breg. It é a n-anmand: Bind. Robind.

778] Rianbind. Nibe. Dibe. Deichrind. h-Umal. Cumal.

779] Cíalgrinn . It é cuisleandaich ata dech fil isin domun.

780] Do-thaedsad .ix. n-deichenbor & rl. & maídfid cach

781] fear díb búaid ríg &rl. . & ima-ricfa élúd doib íarum,

782] ar bid imguin fri scáth imguin friu. Génait & ní

783] génaither, úair is a síd doib. Mairg íurass in n-orguin

784] cid dáig in nónbuir sin .'


p.24

{folio 97a 43}

785] 'Ní cumgid', for Ingcél. 'Néla &rl .'

786] 'Ocus ar sin, cía acca ann?'

787] 'At-chonnarc imdae ann & oenfer inti. Mael

788] garb for suidiu. Ó fo-certa míach fíaduball fora muíl

789] ni foíchread uball díb for lár acht ro giúlad cach

790] uball fora finda . A brat rolómar tharis isin tig.

791] Cach n-imresain bís isin tig im sudi nó ligi is inna

792] réir tíagait uili. Día faetsath snáthat isin tig

793] ro-cechlastai a toitim in tan labras beóus. Dubchrand

794] már h-úasae. Cosmail fri mol muilind cona scíathaib

795] & a chendraig & a irmtiud . Samailte lat sin, a Fir

796] Rogain.'

797] 'Ní anse' &rl. 'Taidhle Ulad in sin, rechtaire

798] teghlaig Conaire. Is éigen aurthúasacht a brethi

799] ind fir sin. Fear con-icc suidi & ligi & biad do chách.

800] Isí a lorc teglaig fail úasa. faeth libsi in fear sin.

801] Tongu a toinges mo thúath, bid lia a mairb lais na

802] h-oirgne andáta a m-bí. Do-thoetsad a trí chomlond

803] lais & do-thaeth and fo-deisin. Mairc íuras in orcuin

804] &rl. Oircid &rl.'

805] 'Ocus ar sin cí aca and?'

806] 'At-chonnarc and imdae & triar indi. Trí

807] muíl mirdeacht . Moam díb in mael medónach.

808] Múadblosc braenach bairindchorp. Bairnech

809] béimnech balcbuilleach benas ar noe cétaib h-i

810] cathchomlond. Crandscíath odor iarnae fair co m-bil

811] chotut chondúala forsna talla ceartchosair ceithri

812] n-drong n-deichenbair n-dedbol for a tharsciu tharlethair.

813] Taul fair fortrén fodomain choiri choir chutrumae

814] ceithri n-dam tollchruís tolberbudh im cetheora

815] mucca midaísi ina midchroes mórthaltu. Ataat

816] fri a dí n-airchind n-airidi dí noe cúcsescurach.

817] Cutrumae dingbála trí n-drong n-deichenbair cechtar

818] a dá trénchoblach. Gaei lais gormrúadh glacthoimsidi

819] fora chrund chomacmaicc ro-saig íar fraig forcleithi


p.25

{folio 97b 23}

820] conid fri talmain tarisidhar. Fail iarn fair dubderg

821] drúchtach. Ceithri traighidh tretoimsidi iter a dá na og

822] imfaebuir. Trícha traiged tromtoimside ina

823] claideb glondbémnech ó duibdéss co íarndorn. Tadbat

824] tuídle teintithi for-osnae tech midchúarta ó cléithib

825] co talmandae . Trén écosc at-chíu. Becc náchim-rala

826] h-úathbás oc imchaisin in trír sin. Ní fil ní bas

827] decmacciu . Dias mael and sin im fer co fult, dá

828] loch im slíab do drumchla tuindi tulguirmi,

829] dé seichi im rolaig, dá noeíne lána de delgib scíach for

830] rothchomlai occaib, & is cosmail limsa fri caelglais

831] n-uiscidi forsa taitne grían, & a trebán úadi sís, & sechi i

832] n-echrus íarna chúl & tauri rígthaigi condeilb lagin móir

833] h-úasae. Dagere cuinge sesrighi a crand fil indi.'

834] 'Samailte lat' rl. .

835] 'Ní anse lim a samail , Mac Cécht mac Snaidi

836] Theiched in sin, caithmílid Conaire meic Eterscél.

837] Is maith in laech Mac Cécht. Ina thotham chotaltai

838] robuí faen ina imdae in tan at-chonnarcasiu. In

839] dias mael im an fer co folt at-chondarcasiu, it é a dá

840] glún ima chend. In dá loch im slíab ad-chondarcaisi,

841] it é a dí súil ima sróin. In dí seichi im rolaig at-chondarcais,

842] it é a dá n-áo ima cheand. In dá

843] chúicsescurach for rothchomlae at-chonnarcais and

844] a dí bróig fora scíath. In chaelglais uiscidi fora

845] taitne grían at-chondarcais ann, & a trebán úadi sís,

846] is é brechtrad a cloidib in sin. In t-seichi i n-echruis

847] fil íarna chúl, isí trúaill a 3cloidhibseom sin . Ind

848] tuiri rígthaigi at-chondarcais and, isí a lainginseom ón

849] didiu & cresaigthiseom in gaí sin co comraiged a dá

850] n-ind i n-do-léici aurchor a riara dí in tan as n-áil

851] dó. Is maith in laech Mac Cécht. In dá drumcla

852] thuindi tulguirmi at-chondaircsiu and it íat a dá


p.26

{folio 98a 4}

853] malaig chóiri chutrumae tarrsnu a gnúisi deirgi

854] datháilli.'

855] To-thoetsat sé chét la Mac Cécht ina

856] cétcumscliu & fer cach airm dó cenmo- thá a fer

857] fo-desin & con-raindfi comgním fri cach n- oenfer isin

858] Bruidhin & maídfid búaid rríg &rl. ar dorus na Brudne

859] & imma-ricfa élúd dó cidat créchtnaigthe & in

860] tan ima-ricfa dó tuidecht foraib isin tig bit lir bomand

861] ega & fér for faithchi & renda nime far leithchind & far

862] lethchloigind & caíp far n-inchindi & far cnáimrethach

863] & daise do far n-apaigib combrúthaib lais íarna

864] scaíliud dó fona fuithribi .

865] Teigsit íarum tar teóra foithribi la crith &

866] omun Meic Cécht. Gabsait na aittiri eturru a fritisi

867] .i. Gér & Gabar & Fear Rogain.

868] 'Mairg íurus ind orguin cid dáig ind oenfir sin',

869] for Lomna Drúth 4. 'Fris-cithsead far cenna díb' .

870] 'Ní cumcid', for Ingcél. 'Néla' &rl. 5

871] 'Angó didiu, a Ingcél', for Lomna mac Duind Désa,

872] 'ní deit a domaín na h-oirgne , mairg &rl. Is annsu

873] damsa is mo' &rl. 6

874] 'Angó didiu', for Ingcél, 'bas briscem lurcu manaís' &rl.

875] 'Ocus ar sin cía acca ann?'

876] 'At-chonnarc and imdae & trí maethóclaích

877] inti & trí bruit sirecdai impu. Teóra bretnasa órdai

878] ina m-brataib. Teóra monga órbuidi foraib. In tan

879] fo-longat abairbthiu tacmainc in mong órbuidi doib

880] co braine a n-imdae. Inbuid con-ócbat a rosc con- ócaib

881] in rofolt co nach ísliu rind a n-úae. Casithir

882] rethe copad. Cúicroth óir & caindel rígthaighi úas

883] cach ae. Nach duine isin tig arta-ceisi guth & gním

884] & bréithir. Samailte lat sin, a Fir Rogain.'

885] Ro chí

[gap: erasure/extent: two letters]

Fer Rogain co m-ba fliuch a brat


p.27

{folio 98a 32}

886] far a bélaib & ní fétas guth asa chind co trian na

887] h-aidchi.

888] 'A becco', ol Fer Rogain, 'is deithbeir dam a n-do- gníu.

889] Oball & Obléni & Corpre Músc, trí meic ríg

890] h-Érenn.'

891] 'Ro mairg más ar scél', ordat meic Duind Désa,

892] 'is maith in triar fil isinn imdae. Gnása ingen

893] macdacht leó & cridi bráthar & gala mathgamna &

894] brotha leómain. Cach oen bís ina n- gnáis & ina

895] lebaid ní chotlai & ní loingi h-i sámhae co cenn nómaidi

896] íar scarad friu ara n-ingnais. It maithi inn óicc ina

897] n-aes. Do-thaetsad trí deichenbair la cach n-oe

898] díb ina cét-cumscli &rl., & do-thoet dias díb and.

899] Mairg íuras in n-orcuin cid fo bith na deisi sin.'

900] 'Ní cumcid', or Ingcél. 'Néla &rl.'

901] 'Ocus íar sin cía acca and?'

902] 'At-chonnarc and imdae & triar indi .i. triar

903] úathmar anetargnaid trecheann.'

    1. 904] 'Tri fothucht fomórach'

      905] 'nád n-delb duine n-duinigen'

      906] 'fora n-dreich duaithni diulathar'

      907] 'rodo-ler lond-láthrustar'

      908] 'lánchenn trí lorg lín- fíaclach'

      909] 'o ur bél co uoe .'

      910] 'rechtairi múaid'

      911] 'muinter cech cétglondaig.'

      912] 'claidib tri slúag selgatar'

      913] 'ar borg m-búireadach'

      914] 'Bruidne Dá Dergae taurchomruc.'

915] 'Samailte lat sin' &rl .

916] 'Is andsae damsa &rl. Ní featarsa dí feraib h-Érenn

917] nach di feraib betha, minid h-é in triar tuc Mac

918] Cécht a tírib na Fomóire ar galaib énfir. Ní fríth

919] la Fomóiri fear do chomruc fris co tuc in triar sin

920] h-úadib conda-fil i tig Conaire i n- gíallnae nár choillet


p.28

{folio 98b 6}

921] ith ná blicht i nh-Érind tara cháin téchtae céin beas

922] Conaire hi flaith . Is deithbeir cid gráin a n- imchaiseo ,

923] trí luirg fíaclai ón h-uí diaraile ina cind . Dam co

924] tindiu is ed mír cach fir díb & is ecnae in mír sin co

925] téit seach a n-imlind sís. Cuim chnáma uili in triar

926] sin. Toingu a toingthe mo thúath, bit lía a mairb

927] leó ón orguin atát

[gap: erasure]

a m-bí. Do-thoetsad sé cét laech

928] leó ina cétcumscliu &rl , & ní ba mó mír na dorn nó

929] lau mairfes cach fear leó, dáig ní léicther airm leó isin

930] tig h-úaire is i n-gíallu fri fraighidh ataat, arnádernat mídénam

931] isin tig. Toingu do dia a toingthe mo thúatha,

932] día m-beith gaisced foraib arnon-sligfidis co trian. Mairg

933] íuras in n-orguin fo bith ní comruc fri séganna .'

934] 'Ní cumcid &rl. Ocus íar sin cía acca and?'

935] 'At-chonnarc and imdae & triar indi, trí

936] donnfir móra. Trí dondbertae foraib. Buind cholbtha

937] remra leó. Remithir medón fir cach ball doib.

938] Trí dondfuilt chasa foraib co r-remur cind .

939-940] teóra lenna brecderga impu. Trí dubscéith co stúagmílaib óir. Teóra slega cúicrindi úasaib & cloidib 7

941] dét i l-láim cach fir díb. Is í reb do-gníat día claidbib,

942] fos-certat i n-ardae & fo-certat na trúailli ina n-diaid

943] & nada-samaiget isna trúaillib riasíu táirset talam.

944] Fo-cerdad didiu na trúailli & na claidbiu ina n- díaid &

945] at-ethat na trúailli conida-samaiget impu a n-aenur

946] riasíu táirset talam. Samailte lat & rl.'

947] 'Ní anse &rl. Mál mac Telbaind & Munremar

948] mac Geirrgind & Birrderg mac Rúaid, trí rígdamnae,

949] trí láith gaile, trí laeich ada dech íar cúl gaiscid i

950] nh-Érinn. To-thoeth cét laech leó ina cétcumscliu &

951] cona-raindfet comgním fria cach n-oenfer isin Brudin.

952] & maídfid búaid & rl. & ima-ricfa élúd doib íarum.

953] Níb íurtha inn orgun cid dáigh in trír sin. Mairg

954] íuras in n-orguin', for Lomna. 'Ba ferr búaid a


p.29

{folio 98b 39}

955] n-anocail oldás búaid a n-gona. Cén-mair noda-ainsed.

956] Mairg noda-géna. Ní cumci

sic

&rl. '

957] 'Ocus íar sin cid 8 acca and?'

958] 'At-chonnarc fer n-and i n-imdae cumdachdae

959] as caíme di laechaib h-Érenn. Brat cas corcra immi.

960] Gilithir snechta indala grúadh dó, breicdeirgithir

961] sían a n-grúad n-aile. Is glaisidir buga indala súil

962] 9, duibithir druimne duíl in t-súil aile. Méit clíab

963] búana a n-dosbili find forórda fil fair. Benaid braine

964] a dá imdae. Is caisithir reithi copad. Cía do-fortae

965] míach do chnoib dergfuíscib for a mullach ní foíchred

966] cnoí díb for lár. Claideb órduirn ina láim. Scíath

967] cróderg ro brecad do semandaib findruine iter eclanda

968] óir. Sleg fota thredruimneach, reimithir cuing

969] n-imechtair a crand fil 10indti . Samailte & rl.'

970] 'Ní anse, ar-ro-featatar fir h-Érenn a n-gein sin.

971] Conall Cernach mac Amairgin in sin. Da-recmaing

972] immalle fri Conaire ind inbuidse. Is é charas Conaire

973] sech cách fo bith a chosmailisa fris a chrotha & a delbae .

974] Is maith in laech fil and, Conall Cernach.

975] In scíath cróderg sin fil ar a druim ro brecad do

976] semannaib findruine conid brec, ro noíseghedh ainm dó

977] la h-Ultu, in Briccriu Conaill Chernaig.

978] Toingu a toingthe mo thúatha & rl., bid imda broen derg tarse

979] innocht ar dorus na Bruidne. Ind t-sleg druimnech

980] sin fil h-úasa, bid sochaidi forsa n-dáilfea deoga tondaig

981] innocht ar dorus na Bruidne. Ataat .uii. n-dorus

982] isin tig & ar-ricfa Conall Cernach bith for cach n-dorus

983] díb, & ní bad tesbaid as cach n-dorus. Do- thoetsad

984-9] .ccc. la Conall ina cétchunnscleo cenmo-thá & rl. & con-raindfe & rl. & in tan im-airiccfa tuidecht dó foraib asin tig bit lir bomanna & rl. & imma-riccfa élúd dó cid créchtnaigthe. Mairc íuras & rl.'


p.30

{folio 99a 19}

'Ní cumcid', ol Ingcél. 'Néla & rl.'

'Ocus íar sin cía aca and?' cétchumschliu cenmotha fer cach airm & a fear fadesin & comrainnfe comgnim fri cech noenfer isin bruigin & maidfid buaid rig no rigdamna no airig diberge & immaricfa élud dó cid crechtach & in tan immaricfa do élud foraib asin tig bit lir bommann ega & fér for faichthi & renna nime far lethchinn & far lethcloicind & caíp far ninchindi & far cnaimrethach taisi do far napaigib combruithib lais iarna scailiud do fona fuithribi mairg iuras ind orguin cidég ind oenfir sin for lomna druth friscichfet far ceda dib ni cumcid for ingcel nela feimmid dotecta &rl ango didiu a ingcel for lomna druth mac duind desa ni deit a domain na oirgne &rl is annsa damsa is mo chennsa &rl & iarsin cia acca and

990] 'At-chonnarc and imdae & ba caíniu a

991] cumtach oldáta imdadae in tigi ol chena. Seól

992] n-airgdidi impe & cumtaigi isinn imdae. At-chondarc

993] triar n-inni. In dias imechtrach finna dib línaib cona

994] foltaib & a m-brataib & it gilithir snechta. Ruidhiudh

995] roalaind fo grúad cechtar n-oí. Maethóclach eturru

996] i medón. Bruth & gním ruireach lais & comairle

997] senchad. Brat at-chondarc immi, is coibés & ceó

998] cétamain. Is sain dath & écosc cacha h- úaire tadbat

999] fair. Áilliu cah dath alailiu. At-connarc roth n- óir

1000] isin brut ara bélaib ad-comaicc h-úa smech co a

1001] imlind. Is cosmail fri tuídlig n-óir forloiscti dath a

1002] fuilt. Do neoch at-connarc di delbaib betha isí delb

1003] is áilldem díb. At-chondarc a cloideb n- órduirn

1004] occo thís. Ro buí airther láime din claideb fria

1005] trúaill anechtair. In t-arther láimi sin, fer no

1006] biad in n-airther in tigi tisgébad in frighit fria foscad

1007] in claideb11. Is bindiu 12bindfodhrugud in claidib

1008] sin oldás bindfogur na cuisleann n-órdae fo-chanait

1009] ceól isin rígthaig.'

1010] 'Is and as-biurtsa', for Ingcél, oca déicsi:

1011] 'At-chíu flaith n-ard n-aireagdai. as bith builech

1012] búiredach. brúchtas roimse robartai. rechtbruth cain

1013] cruth ciallathar. Ad-chíu clothrí costadach. cotn-gaib

1014] ina certraind choir chomchétbuid. ó crunn co

1015] fraig fo suidhiu. At-chíu a mind findflatha. conid

1016] fri recht ruireach rathordan. ruithen a gnúisi coimdetae.

1017] At-chíu a dá n-grúad n- gormgela. conid fri

1018] fuamun find fuinecthae. fordath soerdath snechtaidi .

1019] di díb súilib sellglasaib. gloiniu a rosc robuidi.

1020] tenniu a chuindsciu chaintaocud. iter clethchor n-dub


p.31

{folio 99a 50}

1021] n-daelabrat. At-chíu ardroth n-imnaisi ima chend

1022] cocoirse, conid fultu frithechrus. fordath n-órda

1023] n-ollmaise. fail h-úasa berrad buidechas. At- chíu

1024] a brat n-derg n-ildathach nóthech siric srethchise.

1025] sluind ar delbthar n-dennmaisi . di annor aurrdreic

1026] ailbeand alathúaith n-dronaicdi. At-chíu delg n-and

1027] olladbul. de ór uili indtlaisi. lasaid ar lúth lánésci.

1028] lainne a chúairt chorcairgemach . caera creithir

1029] comraicthi. con-gaib ar dreich n-dennmaisi. iter a dá

1030] gelgúalaind choir. At-chíu a léne lígdae línidi. conid

1031] fri sreband sirechtach. scáthderc sceo deilb illdathaig.

1032] ingelt súili sochaidi. cot-gaib ar méit muinenchor.

1033] saerthus ar neim imdénum óir fri siric srethchisi.

1034] ó adbrond co urgúalaind nó co aurglúne. At-chíu

1035] a chlaideb n-órduirn n-indtlaise. ina intiuch findargid.

1036] aisndeith ar cheirrn cúicroith. conid fri crúaid

1037] n-aurrdric n-aister. At-chíu a scíath n- étrocht

1038] n-aílenda fail h-úasa drongaib dímes. trethur13 di ór

1039] aíblech ara ur sceo bil banbruth. for-osnai líth

1040] lúaichet. tuiri di ór indtlaise. lám rígh fris des

1041] dingabar. fri triath tailc taurgaib. conid fri cronu

1042] crúadchassa. trí cét coirae comlána. h-úasin rurig

1043] rathrúnigh. fri boidb h-i m-broí bertas. isin bruidin

1044] bróntig. at-chíu flaith n-ard &rl.'

1045] Ro buí íarum ina chodlud in maethóclach,

1046] a chosa i n-ucht indala fir & a chend in n-ucht aroile.

1047] Do-ríussaig íarum asa chotlud &